Trong thực tế, nhiều người sử dụng đất tự ý chuyển đất trồng cây, đất nông nghiệp sang đất ở hoặc đất kinh doanh mà không xin phép cơ quan có thẩm quyền. Hành vi này tưởng chừng “linh hoạt” để phục vụ nhu cầu sử dụng nhưng lại tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn. Vậy chuyển mục đích sử dụng đất trái phép bị phạt bao nhiêu tiền, có buộc khôi phục hiện trạng hay không và có được hợp thức hóa sau khi bị xử phạt không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể.
Theo “Luật Đất đai năm 2013”, chuyển mục đích sử dụng đất là việc người sử dụng đất thay đổi mục đích sử dụng so với mục đích đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất.
Một số trường hợp bắt buộc phải xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền, điển hình như:
Chuyển đất trồng lúa, đất trồng cây lâu năm sang đất ở
Chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp
Chuyển đất phi nông nghiệp không phải đất ở sang đất ở
Nếu thực hiện các trường hợp này mà không được phép, sẽ bị coi là chuyển mục đích sử dụng đất trái phép.
Chuyển mục đích sử dụng đất trái phép là hành vi gì?
Chuyển mục đích sử dụng đất trái phép là việc người sử dụng đất:
Tự ý thay đổi mục đích sử dụng đất
Không có quyết định cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Sử dụng đất không đúng mục đích ghi trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Hành vi này bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật đất đai.
Căn cứ pháp lý xử phạt chuyển mục đích sử dụng đất trái phép
Việc xử phạt hành vi chuyển mục đích sử dụng đất trái phép được căn cứ vào các văn bản sau:
“Luật Đất đai năm 2013”
“Nghị định số 91/2019/NĐ-CP” về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
“Nghị định số 04/2022/NĐ-CP” sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 91/2019/NĐ-CP
Các nghị định này quy định chi tiết mức phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả.
Chuyển mục đích sử dụng đất trái phép bị phạt bao nhiêu tiền?
Chuyển đất nông nghiệp sang đất ở trái phép
Theo Nghị định 91/2019/NĐ-CP (đã được sửa đổi), mức phạt đối với hành vi chuyển đất nông nghiệp sang đất ở trái phép được xác định theo diện tích đất vi phạm, cụ thể:
Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng nếu diện tích dưới 0,02 ha
Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng nếu diện tích từ 0,02 ha đến dưới 0,05 ha
Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu diện tích từ 0,05 ha đến dưới 0,1 ha
Trường hợp diện tích vi phạm lớn hơn, mức phạt có thể tăng lên đến 500.000.000 đồng đối với tổ chức.
Chuyển mục đích sử dụng đất phi nông nghiệp trái phép
Nếu tự ý chuyển mục đích sử dụng giữa các loại đất phi nông nghiệp mà không được phép, người vi phạm có thể bị phạt từ 2.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, tùy theo diện tích và loại đất.
Mức phạt đối với tổ chức
Theo quy định chung về xử phạt vi phạm hành chính, mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân cho cùng một hành vi vi phạm.
>>> Xem thêm: Phí công chứng nhà đất năm 2026: Quy định, cách tính và lưu ý khi giao dịch
Ngoài phạt tiền, còn bị áp dụng biện pháp nào khác không?
Câu trả lời là có.
Ngoài hình phạt tiền, người vi phạm còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm:
Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm
Buộc chấm dứt hành vi sử dụng đất sai mục đích
Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do vi phạm
Trong nhiều trường hợp, việc nộp phạt không đồng nghĩa với việc được tiếp tục sử dụng đất sai mục đích.
Có được hợp thức hóa sau khi bị xử phạt không?
Không phải mọi trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất trái phép đều được hợp thức hóa.
Người sử dụng đất chỉ có thể xin chuyển mục đích hợp pháp nếu:
Phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt
Đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật
Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính (tiền sử dụng đất, lệ phí…)
Nếu không đáp ứng các điều kiện trên, vẫn buộc phải khôi phục hiện trạng ban đầu dù đã bị xử phạt.
Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ: Một hộ gia đình tự ý xây nhà trên đất trồng cây lâu năm mà chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất. Trường hợp này bị xác định là chuyển mục đích sử dụng đất trái phép, bị xử phạt hành chính theo diện tích vi phạm và buộc làm thủ tục chuyển mục đích hoặc tháo dỡ công trình nếu không đủ điều kiện.
Một số lưu ý quan trọng cho người sử dụng đất
Không tự ý xây dựng hoặc sử dụng đất khác với mục đích ghi trong sổ đỏ
Luôn kiểm tra quy hoạch sử dụng đất trước khi có nhu cầu chuyển mục đích
Thực hiện đầy đủ thủ tục xin phép trước khi chuyển mục đích sử dụng đất
Tránh tâm lý “phạt cho tồn tại” vì pháp luật đất đai không áp dụng nguyên tắc này
Kết luận
Hành vi chuyển mục đích sử dụng đất trái phép là vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt với mức tiền khá cao, kèm theo biện pháp buộc khôi phục hiện trạng đất. Việc nộp phạt không đồng nghĩa với việc được hợp thức hóa vi phạm. Để tránh rủi ro pháp lý và thiệt hại kinh tế, người sử dụng đất cần tuân thủ đúng quy định về thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất trước khi thực hiện.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
