Trong quá trình giải quyết tranh chấp hợp đồng, đặc biệt là các hợp đồng bắt buộc phải công chứng, thời điểm công chứng được xem là mốc pháp lý quan trọng để xác định hiệu lực giao dịch, giá trị chứng cứ của hợp đồng cũng như lỗi của các bên tham gia giao kết. Việc nhận diện đúng vai trò của thời điểm công chứng giúp phân định rõ trách nhiệm pháp lý giữa các bên và tránh tình trạng quy kết lỗi thiếu căn cứ.
>>> Xem thêm: Làm giấy tờ nhà nên đến văn phòng công chứng hay phòng tài nguyên môi trường?
Thời điểm công chứng và ý nghĩa pháp lý trong giao dịch
Theo pháp luật về công chứng, thời điểm công chứng là thời điểm công chứng viên ký và đóng dấu vào văn bản công chứng sau khi các bên đã ký hoặc điểm chỉ. Tại thời điểm này:
Hợp đồng được xác nhận về hình thức theo yêu cầu của pháp luật;
Nội dung giao dịch được ghi nhận chính thức;
Ý chí của các bên được thể hiện một cách rõ ràng, tự nguyện và hợp pháp.
Do đó, thời điểm công chứng không chỉ là mốc hoàn tất thủ tục hình thức mà còn là căn cứ pháp lý để đánh giá tình trạng pháp lý của chủ thể, đối tượng và hồ sơ giao dịch.
Thời điểm công chứng trong việc xác định lỗi của bên cung cấp thông tin
Một trong những căn cứ quan trọng để xác định lỗi của các bên là tính trung thực và đầy đủ của thông tin, giấy tờ được cung cấp tại thời điểm công chứng.
Trường hợp một bên cung cấp:
Giấy tờ giả mạo;
Thông tin sai sự thật;
Che giấu tình trạng pháp lý của tài sản,
thì lỗi của bên đó được xác định tại thời điểm công chứng, không phụ thuộc vào việc hậu quả phát sinh sau này. Ngược lại, nếu tại thời điểm công chứng, hồ sơ hợp pháp và chưa có bất kỳ cảnh báo pháp lý nào, thì bên cung cấp giấy tờ không bị suy đoán có lỗi chỉ vì phát sinh sự kiện sau công chứng.
Vai trò thời điểm công chứng trong xác định lỗi của bên còn lại
Đối với bên nhận chuyển nhượng, bên mua hoặc bên nhận thế chấp, thời điểm công chứng là căn cứ để xác định mức độ cẩn trọng và thiện chí trong giao dịch.
Nếu tại thời điểm công chứng:
Bên nhận đã kiểm tra hồ sơ;
Đã được công chứng viên giải thích quyền và nghĩa vụ;
Không có dấu hiệu tranh chấp hoặc hạn chế quyền,
thì bên này được xem là thiện chí, ngay tình. Trường hợp sau đó phát sinh tranh chấp hoặc tài sản bị thu hồi, việc quy kết lỗi cho bên nhận phải dựa trên chứng cứ chứng minh họ biết hoặc phải biết rủi ro ngay tại thời điểm công chứng.
Nếu thiệt hại phát sinh từ hành vi gian dối có trước thời điểm công chứng, bên có hành vi gian dối phải chịu trách nhiệm. Ngược lại, nếu thiệt hại phát sinh từ sự kiện pháp lý xảy ra sau thời điểm công chứng mà không do lỗi của bên nào, thì việc bồi thường cần được xem xét theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro.
Thời điểm công chứng trong việc xác định lỗi của công chứng viên
Việc xác định lỗi của công chứng viên cũng gắn chặt với thời điểm công chứng. Công chứng viên chỉ bị xem xét trách nhiệm khi:
Không thực hiện đầy đủ việc kiểm tra hồ sơ tại thời điểm công chứng;
Bỏ qua dấu hiệu rõ ràng về giấy tờ giả mạo, tranh chấp, vi phạm pháp luật;
Công chứng khi biết hoặc phải biết giao dịch không hợp pháp.
Ngược lại, công chứng viên không phải chịu trách nhiệm đối với các sự kiện phát sinh sau thời điểm công chứng nếu đã thực hiện đúng quy trình, nghĩa vụ theo luật định.
Thời điểm công chứng và việc phân định lỗi trong hợp đồng bị vô hiệu
Khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu, việc phân định lỗi của các bên không dựa vào kết quả cuối cùng của giao dịch mà dựa vào hành vi và nhận thức của các bên tại thời điểm công chứng.
Nếu tại thời điểm công chứng:
Các bên đều thiện chí;
Không có vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch;
Không có hành vi gian dối,
thì hợp đồng vô hiệu do nguyên nhân khách quan không làm phát sinh lỗi của các bên. Ngược lại, nếu có bên biết rõ giao dịch vi phạm nhưng vẫn tiến hành công chứng, lỗi được xác định rõ ràng và làm căn cứ giải quyết hậu quả pháp lý.
Giá trị chứng cứ của thời điểm công chứng trong giải quyết tranh chấp
Thời điểm công chứng được ghi nhận rõ trong văn bản công chứng và hồ sơ lưu trữ, có giá trị:
Xác định mốc phát sinh quyền và nghĩa vụ;
Đối chiếu với thời điểm xảy ra sự kiện pháp lý khác;
Là căn cứ quan trọng để Tòa án đánh giá lỗi, trách nhiệm và hậu quả pháp lý.
Trong nhiều vụ án, việc xác định đúng thời điểm công chứng là yếu tố quyết định để phân định đúng – sai giữa các bên.
Kết luận
Thời điểm công chứng không chỉ là yếu tố kỹ thuật trong thủ tục công chứng mà còn giữ vai trò trung tâm trong việc xác định lỗi của các bên trong giao dịch dân sự. Việc đánh giá lỗi phải được đặt trong bối cảnh pháp lý tại thời điểm công chứng, tránh suy đoán dựa trên các sự kiện phát sinh sau đó. Cách tiếp cận này bảo đảm nguyên tắc công bằng, an toàn pháp lý và phù hợp với tinh thần của pháp luật dân sự và pháp luật công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
