Giấy tờ bị thu hồi sau công chứng: Hợp đồng có bị ảnh hưởng?
Trong thực tiễn giao dịch dân sự, không hiếm trường hợp hợp đồng đã được công chứng hợp pháp nhưng sau đó giấy tờ làm căn cứ công chứng bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ hoặc tuyên vô hiệu. Tình huống này đặt ra nhiều tranh luận pháp lý quan trọng liên quan đến giá trị pháp lý của văn bản công chứng, trách nhiệm của các bên và rủi ro tranh chấp phát sinh. Việc phân tích rõ công chứng hợp đồng khi giấy tờ bị thu hồi sau thời điểm công chứng có ý nghĩa đặc biệt trong việc bảo vệ sự an toàn pháp lý của giao dịch.
>>> Xem thêm: Bí quyết tìm văn phòng công chứng gần nhất và uy tín chỉ trong 1 phút
Giấy tờ bị thu hồi sau thời điểm công chứng là gì?
Giấy tờ bị thu hồi sau thời điểm công chứng thường là các loại giấy tờ đã được sử dụng hợp pháp tại thời điểm ký và công chứng hợp đồng, nhưng sau đó bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi, hủy bỏ hoặc điều chỉnh, chẳng hạn:
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị thu hồi do cấp sai;
Quyết định giao đất, cho thuê đất bị hủy;
Giấy tờ nhân thân bị xác định có sai sót sau này;
Văn bản ủy quyền bị chấm dứt hiệu lực theo quyết định hành chính hoặc bản án.
Điểm mấu chốt pháp lý nằm ở thời điểm phát sinh hiệu lực của việc thu hồi giấy tờ so với thời điểm công chứng hợp đồng.
Nguyên tắc xác định giá trị pháp lý của hợp đồng đã được công chứng
Theo Bộ luật Dân sự 2015, hiệu lực của giao dịch dân sự được xác định tại thời điểm giao dịch được xác lập nếu đáp ứng đủ các điều kiện luật định. Khoản 1 Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện về chủ thể, ý chí tự nguyện, mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội”.
Đối với hợp đồng công chứng, thời điểm công chứng là thời điểm công chứng viên ký và đóng dấu theo đúng trình tự pháp luật. Nếu tại thời điểm này:
Giấy tờ xuất trình là hợp pháp;
Chưa có quyết định thu hồi, hủy bỏ;
Công chứng viên đã kiểm tra đầy đủ hồ sơ theo quy định,
thì về nguyên tắc, hợp đồng công chứng được xác lập hợp pháp và có giá trị pháp lý.
Trong trường hợp này, các bên chỉ phải xử lý hậu quả pháp lý phát sinh từ việc thay đổi tình trạng pháp lý của tài sản, không phải từ lỗi công chứng.
Trường hợp giấy tờ bị thu hồi do cấp trái pháp luật từ đầu
Ngược lại, nếu cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án xác định giấy tờ:
Được cấp trái pháp luật ngay từ thời điểm ban đầu;
Có sai phạm nghiêm trọng về thẩm quyền, trình tự, nội dung;
Bị thu hồi kèm theo kết luận giấy tờ “không có giá trị pháp lý kể từ thời điểm cấp”,
thì hợp đồng công chứng có thể bị xem xét vô hiệu do đối tượng giao dịch không hợp pháp, dù việc công chứng được thực hiện trước thời điểm thu hồi.
Trách nhiệm của công chứng viên trong trường hợp này
Theo Luật Công chứng 2024, công chứng viên có nghĩa vụ: “Kiểm tra tính hợp pháp, tính xác thực của giấy tờ trong hồ sơ yêu cầu công chứng tại thời điểm công chứng”.
Công chứng viên không có nghĩa vụ dự đoán hoặc chịu trách nhiệm đối với các quyết định hành chính phát sinh sau thời điểm công chứng, nếu:
Hồ sơ đầy đủ, hợp lệ;
Không có dấu hiệu giả mạo, tranh chấp hoặc bị cảnh báo pháp lý tại thời điểm công chứng.
Do đó, trong đa số trường hợp công chứng hợp đồng khi giấy tờ bị thu hồi sau thời điểm công chứng không làm phát sinh trách nhiệm của công chứng viên.
Việc giấy tờ bị thu hồi sau thời điểm công chứng không làm mất giá trị pháp lý của hợp đồng một cách tự động. Giá trị của hợp đồng công chứng cần được đánh giá dựa trên tính hợp pháp tại thời điểm giao kết, căn cứ thu hồi giấy tờ và quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Nhận thức đúng vấn đề này giúp bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch và tránh cách hiểu máy móc trong thực tiễn áp dụng pháp luật.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
