Trong nhiều hồ sơ thừa kế, có không ít trường hợp người được hưởng di sản là trẻ em hoặc người chưa đủ 18 tuổi. Khi thực hiện thủ tục khai nhận, phân chia di sản tại văn phòng công chứng, câu hỏi thường gặp là: người thừa kế chưa đủ tuổi có được ký văn bản công chứng không? Ai là người đại diện ký thay? Nếu thực hiện sai, văn bản công chứng có thể bị vô hiệu hoặc phát sinh tranh chấp sau này. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết căn cứ pháp lý và hướng xử lý đúng quy định.
>>> Xem thêm: Cần công chứng hợp đồng? Xem ngay hướng dẫn.
1. Người thừa kế chưa đủ tuổi có quyền hưởng di sản không?
1.1. Quyền thừa kế của người chưa đủ tuổi
Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền lập di chúc và để lại tài sản cho người thừa kế; người thừa kế có quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật, không phân biệt độ tuổi.
Như vậy, thừa kế chưa đủ tuổi vẫn có đầy đủ quyền hưởng di sản hợp pháp như người thành niên.
1.2. Năng lực hành vi dân sự của người chưa đủ tuổi
Theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015:
Người chưa đủ 6 tuổi: mọi giao dịch phải do người đại diện theo pháp luật xác lập.
Người từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi: giao dịch phải được người đại diện đồng ý.
Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: được tự mình giao dịch trong phạm vi tài sản riêng, trừ trường hợp pháp luật quy định khác.
Văn bản thừa kế liên quan đến bất động sản là giao dịch có giá trị lớn, bắt buộc phải có người đại diện theo pháp luật tham gia.
2. Người thừa kế chưa đủ tuổi có được ký văn bản công chứng không?
2.1. Nguyên tắc ký văn bản công chứng khi thừa kế chưa đủ tuổi
Theo Điều 40 Luật Công chứng 2014, người yêu cầu công chứng phải có năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch.
Do đó:
Người thừa kế chưa đủ tuổi không được tự mình ký văn bản công chứng về thừa kế bất động sản.
Việc ký kết phải thông qua người đại diện theo pháp luật (cha, mẹ, người giám hộ).
2.2. Ai là người đại diện cho người thừa kế chưa đủ tuổi?
Theo Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015, người đại diện theo pháp luật gồm:
Cha, mẹ đối với con chưa thành niên;
Người giám hộ theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Người đại diện ký văn bản công chứng thay cho người thừa kế chưa đủ tuổi và chịu trách nhiệm pháp lý.
2.3. Có cần sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền không?
Theo Điều 58 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, việc định đoạt tài sản của con chưa thành niên phải vì lợi ích của con. Trong một số trường hợp, công chứng viên yêu cầu có văn bản chấp thuận của UBND cấp xã hoặc cơ quan giám hộ khi việc phân chia ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của trẻ.
Ví dụ: Ông A qua đời để lại căn nhà cho hai con, trong đó một cháu mới 10 tuổi. Khi lập văn bản phân chia di sản, mẹ cháu ký thay với tư cách đại diện theo pháp luật. Tuy nhiên, do việc phân chia làm giảm quyền lợi của cháu, văn phòng công chứng yêu cầu bổ sung văn bản xác nhận đảm bảo lợi ích của người thừa kế chưa đủ tuổi. Sau khi hoàn thiện hồ sơ, văn bản mới được công chứng hợp lệ.
6. Kết luận
✔ Người thừa kế chưa đủ tuổi không được tự ký văn bản công chứng về thừa kế. ✔ Việc ký phải do người đại diện theo pháp luật thực hiện. ✔ Mọi thỏa thuận phải đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho người chưa thành niên. ✔ Nên tham vấn công chứng viên trước khi lập hồ sơ để tránh rủi ro pháp lý.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
