Ủy quyền hết hạn trước công chứng: Hợp đồng có vô hiệu?
Trong hoạt động công chứng hợp đồng, việc một bên tham gia giao dịch thông qua người đại diện theo ủy quyền là tình huống phổ biến. Tuy nhiên, không ít trường hợp giấy ủy quyền đã hết hạn trước thời điểm công chứng nhưng các bên vẫn tiến hành ký kết hợp đồng. Tình huống này đặt ra nhiều hệ quả pháp lý nghiêm trọng liên quan đến tính hợp lệ của đại diện, hiệu lực của hợp đồng và trách nhiệm của công chứng viên. Việc phân tích đúng công chứng hợp đồng khi có ủy quyền hết hạn trước thời điểm công chứng có ý nghĩa then chốt trong việc phòng ngừa tranh chấp.
Ủy quyền và thời hạn ủy quyền trong giao dịch dân sự
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, đại diện theo ủy quyền chỉ phát sinh hiệu lực khi:
Có văn bản ủy quyền hợp pháp;
Phạm vi và thời hạn ủy quyền còn hiệu lực;
Người được ủy quyền thực hiện hành vi đúng phạm vi được giao.
Khoản 1 Điều 568 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Thời hạn ủy quyền do các bên thỏa thuận; nếu không có thỏa thuận thì thời hạn ủy quyền là 01 năm, kể từ ngày xác lập việc ủy quyền”.
Khi thời hạn ủy quyền đã hết, quan hệ đại diện chấm dứt, người được ủy quyền không còn quyền xác lập, thực hiện giao dịch nhân danh bên ủy quyền.
Thời điểm công chứng và vai trò trong xác định hiệu lực đại diện
Trong hợp đồng bắt buộc phải công chứng, thời điểm công chứng là thời điểm công chứng viên xác nhận:
Tư cách chủ thể của các bên;
Năng lực hành vi dân sự;
Quyền đại diện hợp pháp của người ký.
Do đó, nếu ủy quyền đã hết hạn trước thời điểm công chứng, thì tại thời điểm xác lập giao dịch:
Người ký thay không có quyền đại diện;
Điều kiện về chủ thể của giao dịch không được bảo đảm;
Hợp đồng tiềm ẩn nguy cơ bị tuyên vô hiệu.
Công chứng hợp đồng khi ủy quyền hết hạn có làm hợp đồng vô hiệu không?
Việc công chứng hợp đồng khi có ủy quyền hết hạn trước thời điểm công chứng thường dẫn đến giao dịch vô hiệu do người xác lập giao dịch không có quyền đại diện.
Theo nguyên tắc của pháp luật dân sự:
Giao dịch do người không có quyền đại diện xác lập không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện;
Trừ trường hợp người được đại diện sau đó chấp nhận hoặc công nhận giao dịch.
Như vậy, nếu bên ủy quyền không có hành vi xác nhận lại, hợp đồng được công chứng trong trường hợp ủy quyền đã hết hạn có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc vô hiệu phần liên quan đến chủ thể đại diện.
Giá trị pháp lý của văn bản công chứng trong trường hợp này
Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ cao, tuy nhiên không có giá trị hợp pháp hóa hành vi vượt quá hoặc không có quyền đại diện. Việc hợp đồng được công chứng:
Không làm phát sinh hiệu lực nếu vi phạm điều kiện về chủ thể;
Không khắc phục được việc ủy quyền đã hết hạn tại thời điểm công chứng.
Trong tranh chấp, Tòa án sẽ xem xét thời điểm ủy quyền chấm dứt hiệu lực so với thời điểm công chứng hợp đồng để xác định hợp đồng có hiệu lực hay không.
Trách nhiệm của công chứng viên khi công chứng trong trường hợp ủy quyền hết hạn
Theo Luật Công chứng 2024, công chứng viên có nghĩa vụ: “Kiểm tra tính hợp pháp của giấy tờ trong hồ sơ yêu cầu công chứng”.
Nếu công chứng viên:
Không kiểm tra thời hạn ủy quyền;
Vẫn công chứng khi giấy ủy quyền đã hết hạn;
Không yêu cầu xuất trình giấy ủy quyền còn hiệu lực,
thì có thể bị xem xét trách nhiệm nghề nghiệp nếu hợp đồng bị vô hiệu và gây thiệt hại cho các bên.
Ngược lại, nếu giấy ủy quyền thể hiện rõ thời hạn còn hiệu lực tại thời điểm công chứng, công chứng viên không phải chịu trách nhiệm đối với các tranh chấp phát sinh sau đó.
Trường hợp có thể khắc phục hậu quả pháp lý
Trong một số trường hợp, hậu quả pháp lý của việc công chứng hợp đồng khi ủy quyền hết hạn có thể được khắc phục nếu:
Bên ủy quyền ký văn bản xác nhận lại giao dịch;
Các bên lập lại hợp đồng mới với ủy quyền hợp lệ;
Bên ủy quyền trực tiếp tham gia ký kết và công chứng lại.
Tuy nhiên, việc khắc phục chỉ có giá trị từ thời điểm xác lập lại, không làm hợp thức hóa giao dịch tại thời điểm công chứng trước đó.
Để tránh rủi ro liên quan đến công chứng hợp đồng khi có ủy quyền hết hạn trước thời điểm công chứng, các bên cần:
Kiểm tra kỹ thời hạn ghi trong văn bản ủy quyền;
Gia hạn hoặc lập mới giấy ủy quyền trước khi công chứng;
Không ký thay nếu ủy quyền đã hết hiệu lực;
Lưu ý rằng việc công chứng không thay thế điều kiện về quyền đại diện.
Kết luận
Công chứng hợp đồng khi ủy quyền đã hết hạn trước thời điểm công chứng là vi phạm nghiêm trọng điều kiện về chủ thể và quyền đại diện trong giao dịch dân sự. Dù hợp đồng đã được công chứng, giao dịch vẫn có nguy cơ cao bị tuyên vô hiệu nếu không có sự xác nhận hợp pháp từ bên ủy quyền. Việc nhận diện đúng vai trò của thời điểm công chứng giúp các bên và công chứng viên phòng ngừa rủi ro và bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
